Trwający 40 dni okres Wielkiego Postu rozpoczął się w Kościele katolickim Środą Popielcową, która swą nazwę przyjęła od obrzędu posypywania głów popiołem. Symbolowi temu towarzyszą słowa: „Prochem jesteś i w proch się obrócisz”, „Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię”. Jest to gest uznania swojej przemijalności i zależności od Boga.
Czterdziestodniowy Wielki Post jest Bożym wezwaniem do odnowienia życia i wewnętrznego nawrócenia. Trzeba nam świadomie przeżyć ten święty czas, aby nie był to tylko kolejny okres roku liturgicznego, ale rzeczywiste odnowienie przyjaźni z Bogiem. Szczególna jest więc wymowa znaków tego czasu. Od jego początku, aż do Wigilii Paschalnej z liturgii znika radosne „Alleluja” i „Chwała na wysokości Bogu”, a kolorem szat liturgicznych staje się fiolet. W piątki, przez cały Wielki Post, odprawiana jest Droga Krzyżowa, a w niedziele - nabożeństwo Gorzkich Żalów. Kościół zakazuje w tym czasie hucznych zabaw, nakłada obowiązek postu ścisłego w Środę Popielcową i Wielki Piątek oraz zachęca do podejmowania postu w inne dni. Post nawiązuje do 40-dniowego pobytu Chrystusa na pustyni przed rozpoczęciem publicznej działalności. Jest więc nie tylko jednym z elementów pokuty, ale również przygotowaniem do wielkich wydarzeń. Wielki Post w Kościele katolickim to także czas przygotowań wspólnoty wiernych poprzez rekolekcje i spowiedź do największego święta w całym roku liturgicznym - Zmartwychwstania Pańskiego, czyli Świąt Wielkanocnych.
Obok postu, te dni są w Kościele specjalnym czasem ćwiczeń duchowych, liturgii pokutnej, dobrowolnych wyrzeczeń, jałmużny, czynów miłosierdzia, braterskiego dzielenia się z innymi poprzez inicjowanie dzieł charytatywnych i misyjnych.
Takim szczególnym dziełem, obejmującym całą naszą archidiecezję, jest organizowana przez Caritas Archidiecezji Łódzkiej akcja „Jałmużna Wielkopostna”, zachęcająca do ożywienia chrześcijańskiej tradycji, która polega na dawaniu potrzebującym owoców swoich wyrzeczeń. Celem tej kampanii jest zebranie funduszy do skarbonek wielkopostnych, z przeznaczeniem na organizację pomocy dla potrzebujących, a tegorocznym hasłem są słowa: „Bądźmy świadkami miłości”. Dla realizacji kampanii Caritas przygotowała 65 tys. skarbonek. Skarbonki dostępne są w parafiach archidiecezji łódzkiej oraz w szkołach, w których działają Szkolne Koła Caritas.
Jałmużna wielkopostna jest osobistą ofiarą każdego wiernego - każdy bowiem może zrezygnować z jakiejś przyjemności w Wielkim Poście i złożyć ofiarę do skarbonki. Owoce tej wielkopostnej jałmużny przeznaczone są na pomoc osobom chorym i biednym w parafii, świadczoną przez Parafialne Zespoły Caritas i Szkolne Koła Caritas, bądź przez inne grupy parafialne.