Po II wojnie światowej, w wyniku stalinowskich represji wobec Kościoła, jedynie lubelski IWKR wznowił swoją działalność, dlatego że był włączony w struktury KUL-u. Spowodowało to duże zainteresowanie Instytutem na terenie całego kraju, czego efektem były powstające z biegiem czasu kolejne punkty konsultacyjne i filie, m.in. w: Krakowie, Warszawie, Katowicach, Poznaniu, Łodzi, Włocławku, Puławach, Chełmie czy Zamościu. Najbardziej widocznym owocem tej działalności było kształcenie katechetów świeckich, które na przełomie lat 80. i 90. przybrało znaczne rozmiary. Bynajmniej rola IWKR nie kończyła się na tym polu. Ze studiów korzystało tysiące ludzi, poszukujących głębszego życia chrześcijańskiego. Byli to przeważnie ludzie świeccy, pracujący na odpowiedzialnych stanowiskach, jak lekarze, prawnicy czy nauczyciele chcący podnieść swoje kwalifikacje z zakresu wiedzy filozoficzno-teologicznej, ale także małżonkowie i rodzice, mający na celu lepsze przygotowanie się do wypełniania swoich zadań. Nie brakowało osób z różnych stowarzyszeń kościelnych, pragnących zdobyć umiejętność skuteczniejszej aktywności w swoich środowiskach parafialnych. Były również osoby zakonne, które korzystały z wykładów Instytutu, aby poprzez pogłębianie formacji intelektualnej doskonalić wykonywanie swojej posługi.
W czasach PRL-u kształcenie inteligencji katolickiej było zadaniem szczególnie palącym, gdyż wrogie Kościołowi władze nie przebierały w środkach, aby dławić jakąkolwiek niezależność. Mimo trudnego czasu, lubelski IWKR starał się docierać do jak największej grupy ludzi z aktualną myślą katolicką - filozoficzną, teologiczną i społeczną. O poziomie nauczania świadczą choćby nazwiska ówczesnych wykładowców, którymi byli m.in. kard. Stefan Wyszyński, kard. Karol Wojtyła czy prof. Stefan Świeżawski. Przemiany społeczne ostatnich piętnastu lat w naszej ojczyźnie dobitnie potwierdzają, iż formowanie elit katolickich nadal pozostaje sprawą nie tylko aktualną, ale i naglącą. Szybki przepływ informacji i powszechny do niej dostęp powodują, że konieczne jest wzmożenie pracy nad kształtowaniem doskonałości intelektualnej ludzi wierzących, aby mogli krytycznie podchodzić do współczesnych wizji utopijnego rozwiązywania problemów. Nie może się to obyć bez rzetelnej wiedzy z zakresu religii, filozofii, etyki, nauki społecznej Kościoła, socjologii, a także innych dyscyplin.
Dzięki szerokiej ofercie wykładów, IWKR daje słuchaczowi możliwość zdobycia odpowiedniej wiedzy, aby mógł sprostać wyzwaniom stawianym przez życie, jak i oczekiwaniom swojego otoczenia. Jeszcze większego znaczenia nabiera to wówczas, gdy chodzi o chrześcijańskie świadectwo, które w dzisiejszym świecie owocne jest jedynie wtedy, kiedy oprócz pogłębionej duchowości odznacza się autentyczną mądrością, na którą składa się w znacznej mierze pogłębiona wiedza o świecie, człowieku i Bogu. Dlatego dokształcanie w Instytucie jest szansą dla każdego, kto czuje potrzebę rozwoju wewnętrznego życia, w ogóle jako człowiek, a jeszcze bardziej jako chrześcijanin. Jest to także szansa dla naszej diecezji i Lublina. Znajomość nauki Kościoła oraz współczesnych problemów pomaga człowiekowi, by umiał radzić sobie w życiu i to nie dzięki przebiegłości, lecz solidnej pracy, która jest służbą ludziom, a przez to Bogu i ojczyźnie. Ponadto człowiek taki będzie oddziaływał swoją postawą na otoczenie, będąc świadkiem życia opartego na ewangelicznych zasadach miłości, sprawiedliwości, prawdy i pokoju. Tylko w ten sposób rodzina, szkoła, zakład pracy, społeczność lokalna, a w rezultacie cała Polska może stawać się bardziej przychylna ludziom, chcącym godnie żyć, kochającym Boga i bliźniego, służącym ojczyźnie. IWKR daje możliwość, zwłaszcza mieszkańcom Lublina, by korzystać z intelektualnego potencjału, jakim dysponuje Katolicki Uniwersytet Lubelski. Wykładowcami Instytutu w znacznej mierze są profesorowie i pracownicy naukowi lubelskiej uczelni, często znani i cenieni specjaliści. Dzięki temu, to, co zwykle zarezerwowane jest wyłącznie dla zwyczajnego toku studiów akademickich, staje się dostępne także dla szerokiego odbiorcy. Zwiększa się tym samym rola KUL-u w formacji inteligencji katolickiej, której w Polsce ciągle jest jeszcze zbyt mało.
Studia w Instytucie trwają 3 lata i obejmują w wymiarze rocznym ok. 150 godzin wykładowych. Zajęcia zorganizowane są tak, by jak najmniej kolidowały z obowiązkami szkolnymi, zawodowymi czy rodzinnymi słuchaczy. Sale wykładowe mieszczą się w nowym gmachu KUL-u, Collegium Jana Pawia II. Zgodnie ze Statutem, zwyczajnymi słuchaczami Instytutu mogą być zasadniczo osoby posiadające przynajmniej średnie wykształcenie, jednakże w charakterze wolnych słuchaczy mogą uczestniczyć w wykładach także inne osoby. Wszystkich zainteresowanych pogłębianiem swojej kultury religijnej gorąco zapraszamy do zainteresowania się studiami w Instytucie. Prosimy także, by zachęcać do tego swoich krewnych, przyjaciół, znajomych czy współpracowników. Troska o formację religijną i intelektualną Polaków jest jedną z najważniejszych oznak odpowiedzialności za przyszłość Kościoła i ojczyzny.

Szczegółowe informacje na temat studiów w IWKR można uzyskać w sekretariacie Instytutu: Collegium Jana Pawła II, p. 221; tel. (0-81) 445-43-65, e-mail: iwkul@kul.lublin.pl, lub pisząc na adres: Instytut Wyższej Kultury Religijnej przy KUL, Al. Racławickie 14, 20-950 Lublin.