Do tej pory poznaliśmy charyzmat, historię i założycieli Stowarzyszenia Harcerstwa Katolickiego "Zawisza". Dziś przedstawimy pedagogikę harcerską, w oparciu o którą pracują wszystkie gałęzie " Zawiszy". W tekście wykorzystano materiały przygotowane na potrzeby " Leksykonu stowarzyszeń i ruchów katolickich".

Pedagogika

Metoda harcerska w Stowarzyszeniu Harcerstwa Katolickiego " Zawisza" ma za zadanie pomóc młodemu człowiekowi w formacji osobistej tak, żeby jak najlepiej przygotował się do dorosłego życia. Chodzi zatem o formację w celu zajęcia swojego miejsca w społeczeństwie i odnalezienia powołania nadprzyrodzonego, do jakiego Bóg wzywa każdego człowieka. Te dwa wymiary - doczesny i nadprzyrodzony są w skautingu ściśle ze sobą powiązane.

Celem ogólnym pedagogiki jest pomoc rodzinom katolickim w integralnym i całościowym wychowaniu młodego człowieka. Cele szczegółowe zawierają się w pięciu punktach, bowiem harcerstwo dąży do wychowania całego człowieka, we wszystkich wymiarach jego osoby. Są to zatem: troska o zdrowie i sprawność fizyczną; kształtowanie zmysłu praktycznego; formacja charakteru ("celem harcerstwa jest ukształtowanie mężczyzn i kobiet z charakterem"); służba bliźniemu i formacja religijna ( cel podstawowy - świętość, z nową siłą przypominana i proklamowania przez Sobór Watykański II).

Podstawowymi zasadami pedagogiki harcerskiej są: kształtowanie przez działanie, życie na łonie przyrody, gra, system zastępowy, stopniowość (system stopni i sprawności), podział na trzy gałęzie wiekowe, odrębność organizacyjna jednostek dziewcząt i chłopców.

Oryginalność pedagogiki harcerskiej polega na tym, że jest ona szkołą działania. Nie jest miejscem, gdzie zdobywa się wiedzę w sposób bierny. Zastępy, najmniejsze jednostki wychowawcze, stanowią wspólnoty praktycznej nauki życia przez obcowanie z przyrodą, grę i życie w zastępie.

Życie na łonie przyrody to wycieczki, biwaki, coroczny obóz itp. Pozwalają one rozwijać zdrowie fizyczne i moralne, a także poczucie naturalnej harmonii i szacunku dla świata stworzonego przez Boga.

Gra jest naturalnym zamiłowaniem chłopców i dziewcząt, stąd harcerstwo jest wielką grą - ze swoimi zasadami, hierarchią, symboliką, obrzędowością itd. Regułą w tej grze jest Prawo Harcerskie, które - na wzór rycerskiego kodeksu postępowania - formułuje postawy młodych.

Dalszą oryginalną a zarazem fundamentalną cechą pedagogiki harcerskiej jest pomysł wychowania młodych przez młodych. Przybiera on postać tzw. systemu zastępowego (w podstawowej gałęzi wiekowej 12-17 lat). Zastęp to mała, kilkuosobowa grupa, na której czele stoi zastępowy nieco starszy od pozostałych członków (około 16-letni). Tenże zastępowy (dla dziewcząt zastępowa) staje się naturalnym autorytetem dla chłopców.

Kilka zastępów tworzy drużynę. Drużynowy, w wieku 19-25 lat, czuwa nad prawidłowym przebiegiem procesu wychowawczego, pozostawiając młodym należną im wolność i autonomię. Na letnich obozach drużyn, stanowiących najważniejszy element całorocznej pracy, zastępy budują samodzielne obozowiska.