Na obrazku prymicyjnym z 29 czerwca 1951 r. neoprezbiter zacytował fragment z Drugiego Listu św. Pawła Apostoła do Koryntian (1, 24): „Nie jesteśmy panami naszej wiary, lecz sługami waszej radości”, by ukazać prawdziwy kierunek kapłańskiego przepowiadania. Już w tym krótkim zdaniu młody Joseph Ratzinger wyraził również wolę osobistego przekładu tekstu biblijnego, by uczynić go bardziej zrozumiałym niż ten oficjalny. Spuścizna kaznodziejska, ukazana głównie w jego dziełach zebranych Opera omnia, jest dobrym tego przykładem i świadectwem. Także w prezentowanych „nieznanych homiliach” z lat pontyfikatu oraz po 2013 r. widoczna jest owa tendencja do własnego przekładu Pisma Świętego, a przez to i bezpośredniego docierania do słuchacza i czytelnika.

Tytuł Pan trzyma nas za rękę pochodzi z modlitwy jednej z ostatnich homilii, wygłoszonej 2 kwietnia 2017 r., gdy coraz słabszym głosem, ale z mocą ducha Benedykt XVI mówił, „abyśmy coraz lepiej umieli mocno trzymać Pana za rękę”. On nie puszczał ręki Pana, dlatego też w chwili śmierci (31 grudnia 2022 r.) mógł radośnie wyrzec słowa: „Panie, kocham Cię”. Homilie te wyrażają wspomnianą prymicyjną dewizę, która stała się zarazem syntezą jego życia.

„Nieznane homilie” głoszone były w latach 2005-17, a zatem jeszcze podczas pontyfikatu (dziesięć), w Castel Gandolfo po abdykacji (pięć), w Albano Laziale (jedna) oraz w klasztorze Mater Ecclesiae (czterdzieści). Wszystkie mają podobną strukturę, na którą składają się: żywe odniesienie do konkretnego czytania liturgicznego, wzniosła analiza głównego tekstu, ubogacana często tradycją Ojców Kościoła, a także pytania i próba odpowiedzi na nie, i są zakończone krótką modlitwą.

Przykładem może być znana perykopa o dziejach starszego brata z Ewangelii według św. Łukasza (15, 1-3. 11-32) z 10 marca 2013 r. Przypowieść tę określa się zwyczajowo tytułem: Syn marnotrawny; w jej w centrum jest właśnie młodszy brat, który opuszcza dom swego ojca, bo zapragnął absolutnej wolności. W swej podróży na dno w imię wolności i życia zrozumiał, że to nie jest wolność, że to nie jest życie.

W ten sposób objawiła się wewnętrzna droga młodszego brata, której nie rozumiał starszy brat i dlatego buntował się przeciw ojcu, i uważał go za niesprawiedliwego, gdy ten wprawił ucztę powracającemu synowi. Puenta tej przypowieści jest zaskakująca: „Starszy brat musi również się nauczyć, że to właśnie bycie w domu jest wolnością i życiem”. Dopiero sam ojciec tłumaczy mu: „Wszystko moje jest twoje, jesteś w pełni życia, masz wszystko, jesteś rzeczywiście wolny... Wejdź na ucztę wiary!”.

Jak do starszego brata, tak i do nas mówi Pan: „Musicie zrozumieć, że to wy jesteście w życiu, w wolności, że jesteście w domu i to wszystko, co moje, jest wasze”. Trzeba to przyjąć z wiarą, że prawdziwe życie i prawdziwa wolność są w domu Ojca Niebieskiego. Jest to wezwanie, aby cieszyć się radością z przebywania z Ojcem, bo w Nim jest radość prawdziwego życia, wiecznego życia.

Prezentowany tom „nieznanych homilii” uporządkowany jest w cyklu roku liturgicznego, a nie chronologii ich powstania. Zawiera homilie na okres: Adwentu (osiem), Bożego Narodzenia (jedna), Wielkiego Postu (szesnaście), Triduum Paschalnego (jedna) i Wielkanocy (osiemnaście), na uroczystość Trójcy Świętej (cztery) oraz na okoliczność innych świąt (osiem).

Wszystkie homilie nie tylko wyrażają wielki kunszt kaznodziejski Benedykta XVI, ale przede wszystkim wiodą do doświadczenia blasku Bożej prawdy. Przez to Papa emeritus dał rzeczywiste świadectwo służby wierze, a nie panowania nad nią.

Książka ukazała się pod patronatem Niedzieli

Pan trzyma nas za rękę. Nieznane homilie z lat 2005-2017
Benedykt XVI
Wydawnictwo: Esprit
Liczba stron: 400
Książka do nabycia:
ksiegarnia.niedziela.pl
tel. 34 324 36 45
ksiegarnia@niedziela.pl