Dziedzictwo sztuki sakralnej obejmuje wiele ważnych wątków skupiających się nad całokształtem historycznej wartości czy to samych świątyń, czy ich wyposażenia. Do tego nurtu należą także kościelne dzwony. W niedzielę 5 stycznia br. po ponad 30 latach wyciszenia swoje piękno ukazał centralny dzwon znajdujący się na wieży kościoła św. Jana Chrzciciela w Stargardzie.

Stuletni dźwięk

Dzwon zwany „Jan Maria” znajdujący się na wieży kościoła św. Jana Chrzciciela w Stargardzie – mówi ks. Krzysztof Wąchała chrystusowiec, proboszcz parafii – powstał w 1464 r. Przez stulecia jego dźwięk wskazywał pory dnia, informował o uroczystościach, ostrzegał przed niebezpieczeństwami. Przez ostatnie dziesięciolecia dzwon niestety milczał. Remont zespołu dzwonów został zainicjowany przez prezydenta Stargardu Rafała Zająca, przy współpracy dyrektora Muzeum Marcina Majewskiego. Urząd Miasta Stargardu skutecznie aplikował o środki (w kwocie 400 tys. zł) z Rządowego Programu Ochrony Zabytków Polski Ład. Prace renowacyjne trwały pół roku. Konieczne było oczyszczenie wszystkich elementów dzwonów, uzupełnienie ubytków, konserwacja.

Wielki dzwon będzie odzywał się od tzw. „wielkiego dzwonu”. Będzie używany w niedzielę w południe, na Anioł Pański i przy większych uroczystościach kościelnych, państwowych i ważnych wydarzeń dla naszego miasta – podkreśla ks. Krzysztof Wąchała.

Wybudzenie

Na uroczystość tzw. „wybudzenia dzwonów” przybyli znamienici goście z abp. Wiesławem Śmiglem, ks. Krzysztofem Olejnikiem chrystusowcem – generałem chrystusowców, Rafałem Zającem – prezydentem Stargardu, starostą stargardzkim Iwoną Wiśniewską, władzami samorządowymi, kapłanami i dużą rzeszą wiernych. Po powitaniu przez gospodarza ks. Krzysztofa Wąchałę i wyrażeniu wdzięczności wszystkim, którzy przyczynili się do ponownego uruchomienia dzwonów, zgromadzeni wysłuchali niezwykle wzruszającego rysu historycznego przedstawionego przez dr. hab. Marcina Majewskiego, dyrektora Muzeum Archeologiczno--Historycznego w Stargardzie: „Przez kilkadziesiąt lat był nieużytkowany z powodów technicznych i na nowo trzeba było go przywrócić do ruchu, aby można było go rozkołysać, rozdzwonić, sprawdzić, jak zamocowane jest serce, jak zamocowane jest jarzmo. Dzwon o dolnej średnicy 178 cm i wadze 3.876 kg jest największym średniowiecznym zachowanym dzwonem na Pomorzu Zachodnim i jest to trzeci instrument tej klasy w Polsce, obok dzwonu Zygmunta w Krakowie i dzwonu Tuba Dei w Toruniu – podkreślił dyr. M. Majewski.

Został wykonany przez czterech grapengiserów, czyli rzemieślników, którzy wytwarzali trójnożne kociołki z brązu. Dzwon jest jedynym przedmiotem, który traktowany jest we wnętrzu świątyni podobnie jak człowiek, ponieważ jest chrzczony i nadaje mu się imię. Ma jeszcze jedną ważną cechę, a mianowicie serce. Odlanie „Jana Marii” zbiegło się z zakończeniem wojny między Szczecinem a Stargardem o prymat w handlu morskim, nazywanej wojną pszenną.

Błogosławieństwo

Obok dzwonu nazwanego „Jan Maria” na wieży kościoła św. Jana w Stargardzie znajdują się dwa mniejsze dzwony, również z XV wieku. Jeden pochodzi z nieistniejącego kościoła w Rogowie k. Stargardu i oprócz inskrypcji jest na nim kopia plakiety pielgrzymiej z przedstawieniem św. Otylii z Hohenburga, otoczonej kultem w Alzacji.

Największy stargardzki dzwon był znany historykom i ludwisarzom, a pierwsza wzmianka pojawiła się w XVII wieku w Wielkiej Kronice Kościoła Pomorskiego autorstwa Daniela Cramera. Ale w pod koniec XX wieku dzwon został jakby zapomniany. Odezwał się tylko w 1993 r. podczas inscenizacji z okazji 750-lecia nadania praw miejskich Stargardowi”.

Głos zabrał również Grzegorz Klyszcz, prezes firmy „RDUCH BELLS&CLOCKS” remontującej dzwony. Następnie uroczystego błogosławieństwa dzwonów dokonał metropolita szczecińsko-kamieński, a uwieńczeniem było uruchomienie dzwonów, które wszyscy obejrzeli dzięki transmisji obrazu i dźwięku z wieży kościelnej. W wygłoszonym słowie Bożym abp Wiesław Śmigiel podkreślając znaczenie obecności dzwonów w przestrzeni sakralnej uświadomił: – Dźwięk dzwonu buduje też pewną lokalną tożsamość naszej ziemi. Dlatego jestem bardzo wdzięczny, że na początku mojej posługi mogę uczestniczyć w takiej uroczystości. Mamy wokół siebie mnóstwo dźwięków, nawet towarzyszy nam trochę hałasu i w takim świecie tym bardziej potrzeba tego dzwonu.

Podczas liturgii śpiew prowadził parafialny chór młodzieżowy „Wieczernik” wraz z orkiestrą dyrygentki Kingi Trypuć. Na zakończenie wystąpił także prezydent Stargardu Rafał Zając, który wyraził radość z historycznego dla miasta momentu i podziękował wszystkim ludziom dobrego serca za okazane wymierne wsparcie. Po wyjściu ze świątyni uczestnicy uroczystości po raz drugi wysłuchali brzmienia odrestaurowanych dzwonów.