W historię Warszawwskiej Pielgrzymki Pieszej, która od ponad 300 lat co roku w sierpniu przemierza pątniczy szlak na Jasną Górę, wpisana jest historia ludzi, którzy podejmują trud pielgrzymowania, oraz nazwiska duszpasterzy sprawujących nad nimi duchową opiekę. Fragment tych dziejów, lata 1976-89, przypomina książka „Drogocenne słowa”, zawierająca wybór rekolekcji głoszonych na trasie WPP. W tomie znalazły się rozważania wybitnych polskich teologów i duszpasterzy, m.in.: o. Rufina Abramka OSPPE, ks. Mieczysława Brzozowskiego, ks. Józefa Tischnera, o. Tadeusza Łukaszuka OSPPE, o. Jacka Salija OP, o. Aleksandra Hauke-Ligowskiego OP, ks. Walentego Królaka, ks. Stefana Księżopolskiego.

W latach 1976-82 konferencje pielgrzymkowe wpisywały się w ogólnopolski program przygotowań do jubileuszu 600-lecia Jasnej Góry i zawierały wiele nawiązań do historii i znaczenia sanktuarium. Tematyka konferencji bardzo często nawiązywała też do aktualnej sytuacji społecznej. Myślą przewodnią rozważań ks. Mieczysława Brzozowskiego, który prowadził rekolekcje w 1981 r., było pytanie: Czym jest naród? Rekolekcjonista rozważał m.in. takie zagadnienia, jak „Wiara jako fundament egzystencji narodu” czy „Wolność – dar i zadanie”. W 1982 r. – w czasie stanu wojennego – WPP była szczególnie liczna: na Jasną Górę przybyło 52 tys. pielgrzymów. Punktem wyjścia rozważań ks. Józefa Tischnera było stwierdzenie, że człowiek jest istotą pielgrzymującą, co oznacza, że wędruje dzięki nadziei, która nie tylko podtrzymuje go w jego wędrówce, ale też umożliwia mu życie. Rekolekcjonista podkreślał, że tak jak istnieje nadzieja indywidualna, istnieje też nadzieja narodowa. Analizował również słowa Cypriana Kamila Norwida o narodzie: „On idzie przez krew, popiół, przez rozczarowanie i przez słowo – przez milczenie pokory i To, Co Dzisiaj się nazywa”.

Kolejne pielgrzymki odbywały się w latach nasilonej konfrontacji państwa komunistycznego z Kościołem. Rozważania podczas pielgrzymki w 1985 r. – czyli niespełna rok po zabójstwie ks. Jerzego Popiełuszki przez oficerów bezpieki – prowadził o. Tadeusz Łukaszuk, który jako temat przewodni wybrał cytat z Listu św. Pawła do Rzymian, tak często przywoływany przez ks. Jerzego: „Zło dobrem zwyciężaj”. Mówił m.in. o złu moralnym, grzechu społecznym oraz cywilizacji miłości jako leku na zło społeczne.

Tom „Drogocenne słowa” przypomina realia okresu schyłku PRL-u, czasu, kiedy polski Kościół, pielgrzymki – wśród nich Warszawska Pielgrzymka Piesza – były azylem swobody i wolności. Nietrudno też zauważyć, że głoszone konferencje zachowały swoją aktualność; rozważania wybitnych duszpasterzy, którzy przed laty przemierzali szlak WPP, także dziś uwrażliwiają sumienie, wskazują drogę, pomagają odkrywać wartości. Aktualne pozostają słowa o. Rufina Abramka, który w 1976 r. mówił do pielgrzymów: „Przez wszystkie wielkie sprawy, które działy się na Jasnej Górze, i z powodu obecności Jasnogórskiej Pani w narodzie, dokonywała się i wciąż dokonuje sprawa wychowania i rozwoju człowieka”. Wybór rekolekcji z pielgrzymiego szlaku WPP wpisuje się w to dzieło.

* * *

„Drogocenne słowa w latach 1976-1989”, Wydawnictwo Koronis, ul. Ugory 3/57, 85-132 Bydgoszcz, tel./fax (52) 373-79-88, www.koronis.com.pl, e-mail: koronis@1gb.pl.