W konferencji wziął udział abp Marek Jędraszewski. Obecni byli także kard. Stanisław Dziwisz i bp Jan Kopiec.

Wszystkich gości i uczestników konferencji powitał rektor uczelni, ks. prof. Robert Tyrała. Poinformował, że jest to ostatnia konferencja naukowa, która odbywa się w budynku przy ul. Bernardyńskiej, ponieważ Uniwersytet Papieski Jana Pawła II opuszcza ten gmach, który przez wiele lat był jego domem. – Na historii budujemy naszą przyszłość, a jubileusz pozwala nam jeszcze wyraźniej dostrzec, że historia jest nauczycielką życia. Niech więc ta konferencja będzie spłaceniem długu wdzięczności wobec wszystkich, którzy metropolię krakowską tworzyli i stanowili jej ważne ogniwo przez 100 lat, a jednocześnie niech otwiera perspektywę na przyszłe lata – życzył ks. prof. Tyrała.

Dziekan Wydziału Historii i Dziedzictwa Narodowego prof. Józef Kałużny również skierował do zebranych słowo powitania, w którym zwrócił uwagę, że 100-letnia historia metropolii krakowskiej wpisuje się w 1000-letnią historię diecezji krakowskiej. Zaznaczył, że tak obszernego dziedzictwa nie da się bez pominięcia niektórych zagadnień opowiedzieć czy zsyntetyzować, ale wyraził nadzieję, że w czasie konferencji uda się w tej materii znaleźć złoty środek.

Abp Marek Jędraszewski w swoim wystąpieniu zaproponował sprowadzenie dziejów Kościoła krakowskiego do trzech haseł. Pierwszym były słowa wypowiedziane przez Pana Jezusa z krzyża do Jadwigi Andegaweńskiej: „fac quod vides” – „czyń to, co widzisz”. Drugim – napis w Gabinecie Historycznym Pałacu Arcybiskupów Krakowskich: „antiquam exquirite matrem” – „szukajcie starej matki” zachęcający do sięgania do korzeni. Trzecim – fragment bulli nominacyjnej abp. Marka Jędraszewskiego, w której Kościół krakowski jest nazwany „najwspanialszą spośród gwiazd”.

Administrator apostolski zaznaczył, że słowa Jezusa skierowane do św. Jadwigi były wezwaniem do realizmu wiary, który wykazywała cała rzesza świętych związanych z Krakowem. W tym kontekście arcybiskup przywołał szereg XV-wiecznych świętych, którzy dobrze się ze sobą znali i nierzadko współdziałali. Do tego grona należeli: św. Jan Kanty, św. Szymon z Lipnicy, bł. Stanisław Kazimierczyk, bł. Michał Giedroyć, bł. Izajasz Boner. Do tej grupy dołączył także św. Zofię Czeską – założycielkę Zgromadzenia Panien Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny i św. Jana Kapistrana nauczającego przed kościołem św. Wojciecha na Rynku Głównym. – Święci, którzy tworzą historię tej diecezji i archidiecezji, ale także dzieje Krakowa, dzieje tej ziemi, dzieje Polski. I o każdym z nich można powiedzieć, że byli to święci realiści, odpowiadający na wyzwania swojego czasu w duchu wiary, niekiedy wprost heroicznie – mówił abp Marek Jędraszewski.

Zauważył również, że słowa zapisane w Gabinecie Historycznym każą wracać do korzeni. W tym kontekście przywołał fragment homilii z ingresu abp. Karola Wojtyły oraz z książki „Dar i tajemnica” Jana Pawła II, w której papież podkreślał fenomen katedry wawelskiej ze względu na jej dziedzictwo.

Arcybiskup przypomniał, że niegdyś biskup krakowski zajmował trzecie miejsce w Senacie – po biskupach gnieźnieńskim i lwowskim. – To dawało szczególne poczucie wyjątkowości i odrębności biskupa krakowskiego wśród innych biskupów naszej ojczyzny – mówił administrator apostolski dodając, że wyrazem i symbolem tego poczucia jest Racjonał wykonany przez św. Jadwigę, a używany przez arcybiskupów krakowskich.

Arcybiskup zwrócił także uwagę, że ilekroć Polska, jako państwo, była upokarzana i poniżana, to łączyło się to także z poniżaniem i próbami upokarzania diecezji krakowskiej. W tym kontekście wskazał m.in. na zniszczenie regaliów czy nękanie biskupów Kajetana Ignacego Sołtyka i Wincentego Saryusza Karola Skórkowskiego.

Kończąc, zauważył, za Karolem Wojtyłą – Janem Pawłem II, że katedra wawelska to nie tylko nekropolia polskich królów, ale także polskich bohaterów i wieszczów. Podkreślił, że w przypadku pochówków księcia Józefa Poniatowskiego, Tadeusza Kościuszki czy Adama Mickiewicza była to wspólna inicjatywa zarówno hierarchów krakowskich jak i ludzi świeckich.

Utworzenia metropolii krakowskiej dokonał natomiast papież Pius XI bullą „Vixdum Poloniae Unitas” z dnia 28 października 1925 roku z czterema diecezjami sufragalnymi: kielecką, tarnowską, katowicką i częstochowską. 14 grudnia 1925 roku Pius XI zamianował pierwszego metropolitę nowej krakowskiej prowincji kościelnej, którym został dotychczasowy ordynariusz krakowski, bp Adam Stefan książę Sapieha.

Po zakończeniu wprowadzenia do konferencji, wygłoszonego przez abp. Marka Jędraszewskiego, rozpoczął się pierwszy z trzech paneli dyskusyjnych.